Foto: uit open bronnen
Welke zaken verminderen je zelfvertrouwen en geven anderen een psychologisch voordeel?
In communicatie worden we vaak geconfronteerd met schijnbaar onschuldige vragen die in feite een verborgen agenda hebben. Ze kunnen ons op een dood spoor zetten, ons smoesjes laten verzinnen of ons schuldig laten voelen, zelfs als daar geen reden voor is. Psychologen noemen zulke zinnen “manipulatieve haken”, omdat het beantwoorden ervan iemand automatisch in een zwakke positie plaatst. Om dit te voorkomen, moet je drie soorten vragen kennen die je beter niet kunt beantwoorden.
“Waarom deed/doe je dat?” – schuldval
Deze vraag klinkt als een verzoek om uitleg, maar bevat eigenlijk een oordeel. Het maakt je defensief, alsof je al iets verkeerd hebt gedaan. Zinnen als deze worden vaak gebruikt door mensen die controle willen hebben of je actie ongepast willen laten lijken. Door te antwoorden, ga je er automatisch mee akkoord dat je iets moet bewijzen.
Hoe je op dergelijke vragen kunt reageren zonder excuses:
“Ik heb deze beslissing genomen en ik hoef het niet uit te leggen”.
“Weet je het zeker (bij)?” – eigenwaarde schot
Deze vraag lijkt op het eerste gezicht zorgzaam, maar wekt eigenlijk twijfels op. Na deze woorden begint de persoon de juistheid van zijn/haar beslissingen en acties te controleren. Dit is een veel voorkomende manipulatie in een werkomgeving, in een discussie of zelfs in familiegesprekken. Vaak probeert de gesprekspartner op deze manier stiekem de controle over te nemen of je te dwingen je beslissingen te laten varen.
Hoe je kunt reageren:
- “Ja, dit is mijn positie en ik ben verantwoordelijk voor mijn beslissing”.
- “Als je een beter alternatief hebt, bied het dan aan.”
“Snap je het dan niet?” – verborgen vernedering
Dit is het meest giftige type vraag. Er is geen antwoord nodig omdat het doel niet is om de waarheid te achterhalen, maar om je neer te halen, om je incompetent te laten voelen. De vraag bouwt emotionele druk op en daagt de persoon uit om zijn competentie te bewijzen in plaats van een constructief gesprek te voeren.
Hoe kun je dergelijke manipulatie neutraliseren?
- “Als je wilt dat ik (a) begrijp – spreek dan inhoudelijk”.
- “Het is niet nodig om naar persoonlijke oordelen te springen.”
Opmerkingen:
